شاکه وخان منصور ازشاعران بزرگ ومشهور کرد هستند .در استان های غرب وشمال غرب کشور ، نامی آشنا وگفتاری شیرین وآوازه ای بلند دارند. نامشان دمساز مجالس ، محافل وشب نشینی های مردمان عشایرنشین این مناطق است.

خان منصور به سال 1105  ه.ق در منطقه جوزر ایوان پا به عرصه وجود نهاد.نژاد او از ایل کلهر وخان منطقه ایوان در زمان حکومت نادر شدر مورد اینکه چکونه به این منصب رسیده سخن چنین است؛ قبل از منصور تعدادی خان بر منطقه ایوان واطراف آن حکومت داشته اند .اه افشار بوده است .

 اینان با حکومت عثمانی ارتباط سری داشته واین امر همواره برای حکومت مرکزی و والیان ناگوار بوده است ،والیان بنا براسناد موجود از زمان حسین خان تا زمان غلامرضا خان برلرستان وپشتکوه حاکمیت داشته اند.والیان زمان نادرشاه علی مردان خان ومیر حسین ثانی بوده اندولی چون از میرحسین ثانی در کتب موجود زیاد نام برده نشده است والی مقتدر زمان نادرشاه ، علیمردان خان بن حسین خان می باشد . ارتباط خوانین ایوان با حکومت عثمانی با حمله نیروهای والی وطرفداران منصور پایان می پذیرد وخوانین قبلی از ایوان فرار می کنندودر منطقه شرفشه و تنگه شمیران مستقر می شوند . وجود آنها همواره خان را به خود مشغول می کند تا با ترفندی ماهرانه آنها را غافلگیر وبه قتل وعام آنها پرداخت .خان منصور خود جوانی خوش سیما وخوش سخن بوده است . طبیعت زیبای منطقه ،شکار وخوشگذرانی به وی طبعی لطیف وکلامی موزون داده است . گاهی به شعرا الهام می شود که اکثرا مقرون به صحت است از آن جمله گویند قبل از این که خان منصور شاکه را دیده باشد یا او را بشناسد ،گاهی خود را به آمدن همدمی نوید می دهد و این مصراع را زمزمه میکند:شاکه  ناوی  تیه د   بوود  و  هام    فه ردمدم غروبی که شاکه برای فروش نمک به محل اسکان خان واطرافیانش می آید و بساط معامله وسود وسودا را پهن می کند ، مشتریان زیادی از زنان وزیبارویان ایوانی وکلهر را دور خود جمع می کند .زنان ودختران بطور عادی وبی پرده با شاکه روبه رو می شدند و با او به جدال و معامله و بگو مگو می پردازند وشاکه با کمال بشارت وخوش برخوردی با آنها رو به رو
می شود . خان این منظره را می بیند و می گوید درویشی او از خانی من بهتر است و با غیرت وغبطه به طرف شاکه می آید و میگوید:
خر    دیزه   و  خوه ت  و    بوزهله ی   هووزه    مه وس   بچو   ئرا    او  هووزه   شاکه بی درنگ پاسخ می دهد :خر    دیزه   و  خوه م   و    بوزهله یره    خِسمه    مامله م       وه   سوزه خان منصور طبع لطیف شاکه را می پسندد او را به میهمانی خود می پذیرد .ملاقات او با شاکه نقطه شروع زندگی دوم خان است . خان انیس خود را می یابد واین دو بلبل نغمه خوان گاه وبی گاه ، روز وشب ، ماه وسال زیبایی طبیعت ونقش ونگار هستی را به رشته زیبای شعر خود می کشند.خان با معشوقه خود به نام شاهپرور ازدواج می کند و ثمره ازدواج او دو پسر به نام های میرزا و شاهان است . میرزا پسر بزرگ خان در ایام نوجوانی به دست پدرش در یک روز بهاری به دست پدرش در تنگه بیجارمنطقه بولی گاه شکار سهواً کشته می شود وشاکه و خان منصوردر رثای او اشعار سروده اند:وه هار    خه وه ر      له    مردن   میرزام     نیاشتی سپای  گولانت   وه   ته رتیب  کاشتی


گول  و گولباخی ،  شه وپره  و   شه وبوهه ر  چوار   پری   من   هاوردی   ئه و   سوو در باب سن شاکه به رای اتفاق صاحبنظران ، ده پانزده سالی از خان منصور کوچکتر بوده وبا این اوصاف تولد او بین سالهای 1115  تا 1120  ه.ق می باشد محل تولد او روستای پاقلعه در دهستان بولی می باشد آن چنانکه مردم روستای پا قلعه بخاطر ارادت به شاکه تا چند دهه پیش نام فرزندان خود را شاکه می گذاشتند.شاکه قبل از دیدار با خان منصور زنگی اش را با سختی ورنج می گذرانده ، واز نظر جسمی کوتاه اندام وریز جسه بوده است شغل او نمک فروشی ومادی پیر داشته است . همچنانچه ذکر شد  ملاقات شاکه وخان منصور نقطه شروع زندگی این دو شاعر است در شعر گفتن چنان ذوقشان در هم آمیخته گشته که هر مصراع را که خان منصور می گفته مصراع بعد را شاکه  فی البداهه جواب می داده است . شاکه در دربار خان منصور تشکیل خانواده میدهد اما صاحب فرزندی نمی شود و بعد از شکست خان منصور از علی خان ، شاکه از خان منصور جدا شده و به منطقه بولی فرار می کند و از آنجا به عراق می رود .شاکه از عمری طولانی برخوردار بوده واز ادامه زندگی او در عراق اطلاعی در دسترس نیست . مرگ او را به سال 1190 تا 1195 ه.ق بیان کرده اند.خان منصور دختری به نام شاهپرور در خواب می بیند و عاشق او میشود شاکه جریان را جویا می شود :خان مه سور    چه ته     مه س   و    خوماریمه ر   ج ویای    مه لهه م   کام   ده رده یاریشاکه   شاری   دیم !    شاکه   شاری   دیموه دیده ت قه سه م   عه جه و   شاری دیمشه ربه تی وه ده س دکانداری   دیمدو باز     شه ش دانگ      له یه ک     سرپوش    دیمئوردیی      عه زیم     له یه ک     خرووش    دیم تعبیر شاکه:په ریت         بواچم        مانای    ئه و     شاره
 
بازار     خو     له شه  ،  سه ر     خو      منارهشه ربه ت  خو   ده مه ، ده م   دکاندار
ه
دو   باز  خو  چه مه    له یه ک    سرپوشهئوردی    خوو   زولفه    له   بان   گووشه آقای امامی معتقد است که شاهپرور زن ومعشوقه خان منصور نبوده بلکه همسر شخصی به نام مامه ناصر وساکن لکستان بوده است که به علت یاغی شدن او را به قندهار تبعید می کنند شاهپرور برای مامه ناصر می نویسد واو جواب می دهد:مامه ناسرخان   دوجاره     یاخیخنجه ر   زرو  سیم    زه رده   ده ماخیمامه    ناسرخان     مه چوو     وه وراوهخه له   و   خه رمانت   گیشت    هان   وه   پاوهبوش   وه   شاپه روه ر    نه که ی   قال وقینهامه    قه ندهار   له ژیر   بال     چین  شاکه که ل ره م    قتاران!      که ل ره م    قتاران  سوو    بچیم    وه   سه یر   که ل ره م    قتارانگه ل    گه ل و  تیپ تیپ ، سوو  سدای    یارانچو   قورازه ی     قاز   ئامین   وه     یارانپرسام   ئه ی     چنار    غریب     شاران!جاگه ی    عیش ونوش!  گوزه رگای    یارانپرسام    ئه ی   چنار!  شه م    شه مال    له رزتو  له   هه وای   کی   ئی قه ور    بوده    به رزپرسام    ئه ی    چنار  په ی   کی    زه رده نی؟مه ر   چو  من    هجران    شه خسی   که رده نی؟ ئه وسا    توله ی   بوم   که فتم    له    دارانسه وز    کردم    له    به ین     شیش    مه غارانگه ل    گه ل    نازاران    هاتن     وه    پاگه مته مه نگا     کردن    هه ر    سوو    له    ساگه مقی قه ی     نازاران     مه نیشت    ئه و    شاخممنیش     له و    بووته و    به رز   بو    ده ماخمله به س      ته مه نگای    زنج  و  خال    کردمیه سه    له و    بووته و   زه عیف  و   زه ردم   برگرفته از کتاب:دیوان اشعار وزندگینامه شاکه و خان منصور

نوشته شده در تاریخ پنجشنبه 25 فروردین 1390    | توسط:    |    | نظرات()